Yıl 2018, Cilt 9, Sayı 1, Sayfalar 133 - 150 2018-05-30

Taybetiyên Vegêrana Edebiyata Kurdî ya Sovyetê

Zülküf Ergün [1]

49 102

Kurte: Ev gotar di mînaka şeş berheman de taybetmendiyên xeta giştî vegêrana edebiyata kurdî ya Sovyetê vedikole û bi taybetî bal dikêşe ser mijarên gotara vegêr û taybetmendiyên cih û karekteran. Nivîskarên kurd ên li Sovyetê wek nûnerên komeke etnîk a paşdemayî dema bi saya derfetên çandî yên Sovyetê dest bi berhemanîna edebiyateke nivîskî dikin bi xurtî dikevin bin karîgeriya vegêrana folklorîk û rêbaza realîzma sosyalîst û di bin karîgeriya van hokaran de berhemên hevşêwe diafirînin. Ji ber vê jî di berhemên xwe de wek tîpolojiya vegêranê hertim vegêrê xwedayî, wek cihê qewimîna rûdanan gundan û di afirandina karekteran de jî karekterên yekalî û neguher tercîh dikin. Ev rewş nîşan dide ku vegêrana edebiyata kurdî ya Sovyetê bi taybetmendiyên xwe yên folklorîk û îdeolojîk xwedî dîmeneke yekreng û dengekî monolojîk e.


Sovyet Kürt Edebiyatı Anlatısının Özellikleri

Öz: Bu makale altı eser örneğinde Sovyet Kürt edebiyatının ana hattını oluşturan anlatının özelliklerini incelemekte ve özellikle anlatıcının söylemi, mekan ve karekter özellikleri konularına dikkat çekmektedir. Sovyet Kürt yazarları etnik ve gerikalmış bir toplumun temsilcileri olarak Sovyetler Birliğinin kültürel imkanları sayesinde yazılı edebiyat üretimine başladıklarında güçlü bir şekilde folklorik anlatı ve toplumcu gerçekçi yöntemin etkisi altına girer ve bu faktörlerin etkisi altında birbirine benzeyen eserler üretirler. Bundan dolayı eserlerinde anlatı tipolojisi olarak her zaman ilahi anlatıcıyı, mekan olarak köyleri ve karekterizasyon olarak da tekyönlü ve değişmeyen karekterleri tercih ederler. Bu durum Sovyet Kürt anlatısının folklorik ve ideolojik özellikleri ile tek renkli bir görünüme ve monolojik bir sese sahip olduğunu 

The Characteristics of Soviet Kurdish Literature

Abstract: This article examines the characteristics of the narrative that constitutes the main line of Soviet Kurdish literature in the case of six works, and particularly draws attention to the narrative, place and discourse of narrator. When Soviet Kurdish writers, as representatives of an ethnic society which is backward, start to produce written literature through the cultural possibilities of the Soviet Union, they are strongly influenced by the folkloric narrative and the socialist realistic method and produce works that resemble each other under the influence of these factors. Therefore, the narrative in their works always prefer the divine narrator as the typology, the village as the place and the unique and unchanging characters as the characterization. This shows that the Soviet Kurdish narrative  with its folkloric and ideological features have a monochrome appearance and a monologic voice.


Vegêran, vegêr, cih, karekter, edebiyata kurdî ya SovyetêAnlatı, anlatıcı, mekan, karakter, Sovyet Kürt EdebiyatıNarrative, narrater, space, character
  • Cindî, H. (2008). Hewarî (Tîpguhêzî, P. Alîmûradî). Diyarbakır: Lîs.
  • Dervişcemaloğlu, B. (2014). Anlatıbilime Giriş. İstanbul: Dergah Yayınları.
  • Evdilrehman, E. (2012). Morof (Tîpguhêzî, M. Têmûr-D. Têmûr). Diyarbakır: Lîs.
  • Forster, E. M. (2001). Roman Sanatı (Wer. Ü. Aytür). İstanbul: Adam Yayınları.
  • Frye, N. (2015). Eleştirinin Anatomisi (Wer. H. Koçak). İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
  • Genette, G. (2005). “Anlatı Türleri ve Anlatıcının İşlevleri” (j. 87, r. 127-130) Kitap-lık. İstanbul.
  • Genette, G. (2011). Anlatının Söylemi (Wer. F. B. Aydar). İstanbul: Boğaziçi Üniversitesi Yayınevi.
  • Îbo, S. (2009). Kurdê Rêwî (Tîpguhêzî, X. Omerxalî). İstanbul: Avesta.
  • Jahn, M. (2012). Anlatıbilim: Anlatı Teorisi El Kitabı (Wer. B. Dervişcemaloğlu). İstanbul: Dergah Yayınları.
  • Jdanov, A. A. (1996). Edebiyat Müzik ve Felsefe Üzerine (Çapa Duyem) (F. Berktay, Wer.). İstanbul: Kaynak Yayınları.
  • Lunaçarski, A. (2000). Devrim ve Sanat (S. Kaya, Wer.). Ankara: İnter Yayınları.
  • Onega, S.-Landa, J. A. G. (2002). Anlatıbilime Giriş (Y. Salman-D. Hakyemez, Wer.). İstanbul: Adam Yayınları.
  • Semend, S. (1996). Xezal (Tîpguhêzî, Ş. Kaya). Stockholm: Weşanên Nûdem.
  • Stanzel, F. K. (1997). Roman Biçimleri, (Wer. F. Tepebaşılı). Konya: Çizgi Kitabevi Yayınları.
  • Şemo, E. (2015). Jiyana Bextewar. Diyarbakır: Lîs.
  • Xudo, E. (1995). Dê û Dêmarî (Tîpguhêzî, N. Kutlay). Stockholm: Weşanên Nûdem.
  • Wood, J. (2010). Kurmanca Nasıl İşler? (Wer. E. Bodur). İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
Birincil Dil en
Konular Sosyal ve Beşeri Bilimler
Dergi Bölümü Makaleler
Yazarlar

Yazar: Zülküf Ergün
Ülke: Turkey


Bibtex @araştırma makalesi { mukaddime350637, journal = {MUKADDİME}, issn = {1309-6087}, eissn = {2459-0711}, address = {Mardin Artuklu Üniversitesi}, year = {2018}, volume = {9}, pages = {133 - 150}, doi = {10.19059/mukaddime.350637}, title = {Taybetiyên Vegêrana Edebiyata Kurdî ya Sovyetê}, key = {cite}, author = {Ergün, Zülküf} }
APA Ergün, Z . (2018). Taybetiyên Vegêrana Edebiyata Kurdî ya Sovyetê. MUKADDİME, 9 (1), 133-150. DOI: 10.19059/mukaddime.350637
MLA Ergün, Z . "Taybetiyên Vegêrana Edebiyata Kurdî ya Sovyetê". MUKADDİME 9 (2018): 133-150 <http://mukaddime.artuklu.edu.tr/issue/37049/350637>
Chicago Ergün, Z . "Taybetiyên Vegêrana Edebiyata Kurdî ya Sovyetê". MUKADDİME 9 (2018): 133-150
RIS TY - JOUR T1 - Taybetiyên Vegêrana Edebiyata Kurdî ya Sovyetê AU - Zülküf Ergün Y1 - 2018 PY - 2018 N1 - doi: 10.19059/mukaddime.350637 DO - 10.19059/mukaddime.350637 T2 - MUKADDİME JF - Journal JO - JOR SP - 133 EP - 150 VL - 9 IS - 1 SN - 1309-6087-2459-0711 M3 - doi: 10.19059/mukaddime.350637 UR - http://dx.doi.org/10.19059/mukaddime.350637 Y2 - 2018 ER -
EndNote %0 MUKADDİME Taybetiyên Vegêrana Edebiyata Kurdî ya Sovyetê %A Zülküf Ergün %T Taybetiyên Vegêrana Edebiyata Kurdî ya Sovyetê %D 2018 %J MUKADDİME %P 1309-6087-2459-0711 %V 9 %N 1 %R doi: 10.19059/mukaddime.350637 %U 10.19059/mukaddime.350637
ISNAD Ergün, Zülküf . "Taybetiyên Vegêrana Edebiyata Kurdî ya Sovyetê". MUKADDİME 9 / 1 (Mayıs 2018): 133-150. http://dx.doi.org/10.19059/mukaddime.350637