Yıl 2017, Cilt 8, Sayı 3- Özel Sayı, Sayfalar 17 - 39 2017-12-30

MELAYÊ CIZÎRÎ’NİN DÎVÂN’INDA SEM‘ (MUSİKÎ VE RAKS)

Mehmet Nesim Doru [1]

178 424

Bu çalışmada 17. Yüzyılda yaşayan mutasavvıflardan Melayê Cizîrî’nin semâ‘ konusuna yaklaşımı ele alınmaktadır. Cizîrî semâ‘ konusunda İbnü’l-Arabî başta olmak üzere İslam tasavvuf düşüncesinin nazarî ve pratik semâ‘ ile ilgili meselelerine vakıf bir düşünür olarak; semâ‘’ın dört ayrı kullanımını eserinde işlemiştir. Bu kullanımlar “ontolojik semâ‘”, “kozmolojik semâ‘”, “rûhânî semâ‘” ve “tabiî semâ‘” anlamlarıdır. Cizîrî varlık görüşünde yukarıdan aşağıya bir hiyerarşi içinde meseleleri ele aldığı gibi, semâ‘ konusunda da aynı hiyerarşiyi takip etmiştir. Onun düşüncesinde semâ‘, sûfînin kalbindeki ilahî nağmelerin yansıması sonucu vecde gelip, raks ve deveran etmesidir. Bu açıdan semâ‘ onun tasavvuf düşüncesinin önemli bir esasını oluşturmaktadır denilebilir.

Melayê Cizîrî, tasavvuf, Semâ‘, musiki, Raks
  • Algar, H. (1996). Hâcegân. Diyanet İslam Ansiklopedisi. C.14. 431. Ankaravî, İ. (1256). Minhâcu’l-fukarâ’ve hüccetu’s-semâ‘. Kahire: Daru’t-taba‘ati’l-bahire. Ambrosio, A.F. (2012). Bir Mevlevinin Hayatı. (Çev. Ayşe Meral). İstanbul: Kitap Yayınevi. Baz, İ. (2015). Kadızâdeliler-Sivâsîler Tartışması. Doğu’dan Batı’ya Düşüncenin Serüveni. (ed. Bayram Ali Çetinkaya ve Ahmet Hamdi Furat). C.8. 757-796 Beysanoğlu, Ş. (2003). Diyarbakır Tarihi. Ankara: Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi Yayınları. Bruinessen, M. V. (2013). Ağa, Şeyh, Devlet. (Çev. Banu Yalkut). İstanbul: İletişim Yayınları. Ceyhan, S. (2009). Semâ. Diyanet İslam Ansiklopedisi. C.36. 455-457. Cizîrî, M. (2009). Dîwan. (Çev. Osman Tunç). İstanbul: Nûbihar. Çelebi, Evliya (2010). Seyâhatnâme 4.Kitap. (Haz. Seyit Ali Kahraman). Yücel Dağlı. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları. Demir, A. (2015). İlk Mutasavvıfların Musiki Anlayışları. Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi. 15 (2). 65-87. Doru, M.N. (2016). Melayê Cizîrî: Felsefî ve Tasavvufî Görüşleri. İstanbul: Nûbihar.
  • Düzdağ, M.E. (1972). Şeyhülislam Ebussuud Efendi Fetvaları Işığında 16. Asır Türk Hayatı. İstanbul: Enderun Kitabevi. Gazâlî, E.H. (t.y.). İhyau ‘Ulûmi’d-dîn. Beyrut: Daru’l-Ma‘rife. Hüdâyî, A.M. (1986). Keşfu’l-ğina an vechi’s-semâ‘. (Çev. Hasan Kamil Yılmaz). Azîz Mahmûd Hüdâyî’nin “Sema Risâlesi. Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi. 4/273-284. İbnü’l-Arabî, M. (1993). El-Fütûhâtü’l-mekkiyye. Beyrut: Daru’l-Kütübi’l-İlmiyye. İbn Sînâ. (1381). El-İşârât ve’t-tenbîhât. Kum: Bostan-i Ketab-i Kum. İhvân-ı Safâ. (1992). Resâil. Beyrut: ed-Daru’l-İslamiyye. Kelâbâzî, E. B. (1993). Et-Ta‘arruf. Beyrut: Daru’l-Kütübi’l-İlmiyye. Koca, F. (2004). Osmanlı Fakihlerinin Semâ, Raks ve Devrân Hakkındaki Tartışmaları. Tasavvuf İlmî ve Akademik Araştırma Dergisi. 13/25-74. Öngören, R. (2012). Osmanlılar’da Tasavvuf. İstanbul: İz Yayınları Rûmî, M.C. (1957). Dîvân-ı Kebîr. (Haz. Abdulbaki Gölpınarlı). İstanbul: Remzi Kitabevi. Rûmî, M. C. (2007). Mesnevî. (Haz. Adnan Karaismailoğlu). Ankara: Akçağ Yayınları. Serrac, E.N. (2001). El-Luma‘. Beyrut: Daru’l-Kütübi’l-İlmiyye. Uludağ, S. (1994). Devran. Diyanet İslam Ansiklopedisi. C.9. 248-249. Uludağ, S. (1999). İslam Açısından Mûsıkî ve Semâ’. İstanbul: Marifet Yayınları. Uludağ, S. (2001). Tasavvuf Terimleri Sözlüğü. İstanbul: Kabalcı Yayınları. Zivingî, A. (t.y.). El-Ikdu’l-cevherî fî şerhi Dîwâni Şeyhi’l-Cezerî. Kamişli.
Konular Sosyal ve Beşeri Bilimler
Dergi Bölümü Makaleler
Yazarlar

Orcid: 0000-0002-3519-7654
Yazar: Mehmet Nesim Doru (Sorumlu Yazar)
E-posta: nesimdoru@hotmail.com
Kurum: Mardin Artuklu Üniversitesi
Ülke: Turkey


Bibtex @araştırma makalesi { mukaddime363358, journal = {MUKADDİME}, issn = {1309-6087}, address = {Mardin Artuklu Üniversitesi}, year = {2017}, volume = {8}, pages = {17 - 39}, doi = {10.19059/mukaddime.363358}, title = {MELAYÊ CIZÎRÎ’NİN DÎVÂN’INDA SEM‘ (MUSİKÎ VE RAKS)}, key = {cite}, author = {Doru, Mehmet Nesim} }
APA Doru, M . (2017). MELAYÊ CIZÎRÎ’NİN DÎVÂN’INDA SEM‘ (MUSİKÎ VE RAKS). MUKADDİME, 8 (3- Özel Sayı), 17-39. DOI: 10.19059/mukaddime.363358
MLA Doru, M . "MELAYÊ CIZÎRÎ’NİN DÎVÂN’INDA SEM‘ (MUSİKÎ VE RAKS)". MUKADDİME 8 (2017): 17-39 <http://mukaddime.artuklu.edu.tr/issue/33607/363358>
Chicago Doru, M . "MELAYÊ CIZÎRÎ’NİN DÎVÂN’INDA SEM‘ (MUSİKÎ VE RAKS)". MUKADDİME 8 (2017): 17-39
RIS TY - JOUR T1 - MELAYÊ CIZÎRÎ’NİN DÎVÂN’INDA SEM‘ (MUSİKÎ VE RAKS) AU - Mehmet Nesim Doru Y1 - 2017 PY - 2017 N1 - doi: 10.19059/mukaddime.363358 DO - 10.19059/mukaddime.363358 T2 - MUKADDİME JF - Journal JO - JOR SP - 17 EP - 39 VL - 8 IS - 3- Özel Sayı SN - 1309-6087-2459-0711 M3 - doi: 10.19059/mukaddime.363358 UR - http://dx.doi.org/10.19059/mukaddime.363358 Y2 - 2017 ER -
EndNote %0 MUKADDİME MELAYÊ CIZÎRÎ’NİN DÎVÂN’INDA SEM‘ (MUSİKÎ VE RAKS) %A Mehmet Nesim Doru %T MELAYÊ CIZÎRÎ’NİN DÎVÂN’INDA SEM‘ (MUSİKÎ VE RAKS) %D 2017 %J MUKADDİME %P 1309-6087-2459-0711 %V 8 %N 3- Özel Sayı %R doi: 10.19059/mukaddime.363358 %U 10.19059/mukaddime.363358