Peywendiya Mîr û Mela Di Çarçoveya Patronaja Edebî de

Zülküf Ergün [1]

132 238

Kurte: Di vê gotarê de peywendiya Melayê Cizîrî û Mîrê Cizîra Botan di çarçoveya patronaja edebî de tê vekolîn. Ji bo vê mebestê piştî ku taybetmendiyên patronaja edebî û nasnameya patronê Melayê Cizîrî tê ronkirin bi riya helbestên wî peywendiya wî ya digel Mîrê Cizîra Botan tê berçavkirin. Di encamê de di vê gotarê de tê nîşandan ku Melayê Cizîrî bi çendîn helbestên xwe pesnê hêz, desthilat û comerdiya mîrên Cizîra Botan daye û wek helbestvanekî serayê hunera xwe xistiye bin xizmeta mîran û di beramber vê de jî ji aliyê wan ve hatiye padaştkirin. Ji ber vê dema şanazî bi hunera helbesta xwe dike di heman demê de xurûra seraya patronê xwe jî temsîl dike û bi vî awayî yekem mînaka patronaja edebî pêşkêş dike di edebiyata kurdî de.

Bêjeyên Sereke: Patronaj, qesîde, Mîr, Mela.

 

Edebi Patronaj Çerçevesinde Mîr ve Mela İlişkisi

Öz: Bu makalede edebi patronaj çerçevesinde Melayê Cizîrî ve Cizîra Botan Emîrî ilişkisi ele alınmaktadır. Bu amaçla edebi patronajın özellikleri ve Melayê Cizîrî’nin patronunun kimliği konuları izah edildikten sonra seçilen şiirlerin içerik analizi yoluyla Melayê Cizîrî ile Cizîra Botan Emirî ilişkisi ortaya konmaktadır. Sonuç olarak bu makalede Melayê Cizîrî’nin bazı şiirlerinde Cizîra Botan Emiri’nin gücünü, iktidarını ve cömertliğini övdüğü, bir saray şairi olarak sanatıyla emirlerin hizmetine girdiği ve bunun karşılığında da bu emirler tarafından ödüllendirildiği gösterilmektedir. Bundan dolayı kendi şiir sanatıyla övünürken aynı zamanda patronunun sarayının gururunu temsil ettiği ve Kürt edebiyatında ilk edebi patronaj örneğini sunduğu vurgulanmaktadır.

Anahtar Sözcükler: Patronaj, kaside, Mîr, Mela.

 

The Relation between Mîr (Head) and Mela on the Frame of Literary Patronage

Abstract: In this article, the relation between Melayê Cizîrî and head of Cizîra Botan are considered in the context of literary patronage. For this purpose, after the features of literary patronage and the identity of Melayê Cizîrî's boss were explained, the relation between Melayê Cizîrî and head of Cizîra Botan are revealed through content analysis of chosen poems. As a result, it is shown in this article that Melayê Cizîrî praised head of Cizîra Botan’ power, generosity and his political power in his some poems. Additionally, Melayê Cizîrî as a palace poet entered into the heads of Cizîra Botan services with his art and he was rewarded by the Mîrs/heads. Therefore, it is emphasized that while the Mela was boasting his own potry’s art, at the same time he glorified the pride of the boss’s palace and in this way, the first liteary patronage example in Kurdish literary is offered.

Key Words: Patronage, eulogy, Mîr/head, Mela.

Patronaj, qesîde, Mîr, Mela
  • Amêdî, S. B. (1998). Hozanvanêt Kurd (Z. Zinar, Tîpguhêzî). Stockholm: Pencînar.
  • Bedlîsî, Ş. (2007). Şerefname (Z. Avci, Wer.). Stenbol: Avesta.
  • Bruinessen, M. V. (2003). Ağa, Şeyh, Devlet, İstanbul: İletişim Yayınları.
  • Çelebî, E. (?). Seyahatname (R. Dankoff-S. A. Kahraman- Y. Dalı, Amd.). Yapı Kredi Yayınları.
  • Cizîrî, M. (2010). Dîwan (S. Dilovan Amd.). İstanbul: Nûbihar.
  • Ebûş, F. H. (2004). El Medîne Kurdiye, Erbîl: Spîrêz.
  • Ergün, Z. (2014). Bajar-Edebiyat û Cizîra Botan, İstanbul: Nûbihar.
  • Hejar (1361). Dîwanî Rebbanî Şeyx Ehmedî Cizîrî, Tehran: Siruş.
  • Hodgson, M.G.S. (1993). İslam’ın Serüveni, İstanbul: İz Yayıncılık.
  • Lapidus, I. M. (2005). İslam Toplumları Tarihi (Y. Aktay, Wer.). İstanbul: İletişim Yayınları.
  • İbn Haldun (1991). Mukaddime (S. Uludağ, Amd.). İstanbul: Dergâh Yayınları.
  • İnalcık, H. (2010). Şair ve Patron (Çapa Sêyem). Ankara: Doğu Batı Yayınları.
  • Makdisi, G. (2009). İslam’ın Klasik Çağında ve Hıristiyan Batı’da Beşeri İlimler (H. T. Başoğlu). İstanbul: Klasik Yayınları.
  • Mumford, L. (2007). Tarih Boyunca Kent (G. Koca-T. Tosun, Wer.). İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
  • Ocak, A. Y. (2011). Ortaçağlar Anadolu’sunda İslam’ın Ayak İzleri Selçuklu Dönemi (Çapa Duyem). İstanbul: Kitap Yayınevi.
  • Secadî, E. (1952). Mêjûy Edebî Kurdî, Bexda: Çapxaney Mearîf.
  • Selefî, H. A.-Doskî, T. Î. (2008). Mu’cemu’ş-Şu’erai’l-Kurd, Duhok: Spîrêz.
  • Sevgen, N. (1982). Doğu ve Güneydoğu Anadolu’da Türk Beylikleri (Ş. K. Seferoğlu- H. K. Türközü, Amd.). Ankara: Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü.
  • Tanpınar, A. H. (2010). XIX. Asır Türk Edebiyatı Tarihi (Çapa Heştem). İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
  • Tuncer, O. C. (1973). “Mardin-Cizre Kırmızı Medrese” Vakıflar Dergisi, Ankara: Ongun Kardeşler Matbaası, j. X r. 425-434
  • Varlî, E. M. M. (Hoko) X. (1997). Dîroka Dugelên Kurdan, İstanbul: Hoşka Weşan û Lêkolîna Sîpan.
  • Xeznedar, M. (2010). Mêjûy Edebî Kurdî, Hewlêr: Dezgay Çap û Bellawkirawey Aras.
  • Yaşın, A. (2007). Tarih Kültür ve Cizre, Ankara.
  • Zivingî, M. M. (?) “Muqeddîme” Mînel Iqdî’l Cewherî fî Şerhî Dîwanî Şeyxî’l Cezerî, Qamişlî.
Subjects Social Sciences and Humanities
Journal Section Articles
Authors

Author: Zülküf Ergün
Country: Turkey


Bibtex @research article { mukaddime345645, journal = {MUKADDİME}, issn = {1309-6087}, eissn = {2459-0711}, address = {Mardin Artuklu University}, year = {2017}, volume = {8}, pages = {153 - 170}, doi = {10.19059/mukaddime.345645}, title = {Peywendiya Mîr û Mela Di Çarçoveya Patronaja Edebî de}, key = {cite}, author = {Ergün, Zülküf} }
APA Ergün, Z . (2017). Peywendiya Mîr û Mela Di Çarçoveya Patronaja Edebî de. MUKADDİME, 8 (3- Özel Sayı), 153-170. DOI: 10.19059/mukaddime.345645
MLA Ergün, Z . "Peywendiya Mîr û Mela Di Çarçoveya Patronaja Edebî de". MUKADDİME 8 (2017): 153-170 <http://mukaddime.artuklu.edu.tr/issue/33607/345645>
Chicago Ergün, Z . "Peywendiya Mîr û Mela Di Çarçoveya Patronaja Edebî de". MUKADDİME 8 (2017): 153-170
RIS TY - JOUR T1 - Peywendiya Mîr û Mela Di Çarçoveya Patronaja Edebî de AU - Zülküf Ergün Y1 - 2017 PY - 2017 N1 - doi: 10.19059/mukaddime.345645 DO - 10.19059/mukaddime.345645 T2 - Mukaddime JF - Journal JO - JOR SP - 153 EP - 170 VL - 8 IS - 3- Özel Sayı SN - 1309-6087-2459-0711 M3 - doi: 10.19059/mukaddime.345645 UR - http://dx.doi.org/10.19059/mukaddime.345645 Y2 - 2017 ER -
EndNote %0 Mukaddime Peywendiya Mîr û Mela Di Çarçoveya Patronaja Edebî de %A Zülküf Ergün %T Peywendiya Mîr û Mela Di Çarçoveya Patronaja Edebî de %D 2017 %J Mukaddime %P 1309-6087-2459-0711 %V 8 %N 3- Özel Sayı %R doi: 10.19059/mukaddime.345645 %U 10.19059/mukaddime.345645