Year 2013, Volume 0, Issue 7, Pages 179 - 186 2013-07-01

KİTAP TANITIM VE DEĞERLENDİRMESİ
KİTAP TANITIM VE DEĞERLENDİRMESİ

Kamuran GÖKDAĞ [1]

146 485

Abdülcebbâr‟da eylem kavramı” ve “eylemin metafizik temelleri” başlıkları altında “eylemin neliği problemi”ni tartışır. Birinci başlıkta “eylem teorisi” açısından eylemin işaret ettiği anlamı belirginleştirme çabasında olan Cengiz, öncelikle eylemle eş anlamlı olarak kullanılan/kullanılabilecek kavramları „eylem‟ ile ilişkisi bakımından ele alıyor. Bu kavramların başında „edim‟ (act), „yapmak‟ (doing) ve „davranış‟ (behaviour) gelmektedir. Buna göre eylemi bu kavramlardan ayıran en temel özellik eylemin bilinçli, iradeli ve kasıtlı olmasıdır (s.58). Ancak buna rağmen eylemin epistemolojik temeli ve eylemin ortaya çıkış sürecinde ona eşlik eden niteliklerin neler olduğu konusunda eylem teorisyenleri arasında bir ittifak görünmemektedir. Bu ihtilafın en temel vasatı ise eylem teorisinin içinde ele alındığı düşünce geleneklerinin kurucu ilkelerinin farklılığıdır. Bu başlığın belirginleştirdiği şey, eylemin bilinçli, iradeli ve kasıtlı olma özelliği eylemin iliştiği tüm farklı alanlarda eylemin eylem olması bakımından arazları olmasıdır. İkinci başlık altında ise Kâdî Abdülcebbâr‟da eylem kavramı tartışılmaktadır. Burada da öncelikle Kâdî Abdülcebbâr‟ın sisteminde eyleme yakın ve eş anlamlı kavramlar tahlil edilir. Bu kavramlar en genel olarak „fiil‟, „amel‟ ve „tasarruf‟tur. Bu tahlil ve tartışmalardan sonra Cengiz, Kâdî Abdülcebbâr‟ın sisteminde eyleme karşılık gelen kavramın fiil olduğu kanaatine varıyor. Ancak eylem teorisinin içeriğinin belirginleşmesi bakımından Kâdî Abdülcebbâr‟ın sisteminde fiile eşlik eden sıfatlar vardır: Maksûd, Muhkem ve Mutkân. El-fi’lü’l-maksûd, el-fi’lü’l- muhkem ve el-fi’lü’l-mutkân olarak ele alınan bu sıfatlar Kâdî Abdülcebbâr sisteminde fiilin/eylemin anlamının ve içeriğinin sınırlılıkları olarak ele alınmakta, fakat bu kavramsal sınırlılıkların bir teori olması bakımından Kâdî Abdülcebbâr‟ın sisteminde eylem teorisinin içeriğini nasıl belirledikleri ya da hangi imkânları ve sınırlılıkları bu içeriğe taşıdıkları sorusu daha sonraki bölümlere ertelenmektedir. “Eylemin metafizik temelleri” başlığı altında ise eylemin metafizik irtibatı, „oluş‟, „hareket‟ ve „değişim‟ gibi kavramlarla ilişkili olarak „neden‟ kavramı, Mu‟tezile‟nin tercihiyle „ma‟nâ‟ üzerinden kurulmaktadır. Klasik metafizikte nedenin sonsuz olmayan bir silsileyi temsil ettiği hatırlandığında varlık bakımından bu silsilenin sonu kâtiu’t-teselsül olarak Tanrı‟dır. Cengiz‟e göre bu irtibatın temel adımlarını ise „cisim‟, „hareket‟ „değişim‟ ve „araz‟ kavramları oluşturur. Bu temel adımların eylemin oluş sürecinde metafizik irtibatı kurmada ifade ettiği anlam ise en genel olarak şu
Primary Language tr
Journal Section Articles
Authors

Author: Kamuran GÖKDAĞ

Dates

Publication Date: July 1, 2013

Bibtex @ { mukaddime210079, journal = {MUKADDİME}, issn = {1309-6087}, eissn = {2459-0711}, address = {Mardin Artuklu University}, year = {2013}, volume = {0}, pages = {179 - 186}, doi = {10.19059/mukaddime.00449}, title = {KİTAP TANITIM VE DEĞERLENDİRMESİ}, key = {cite}, author = {GÖKDAĞ, Kamuran} }
APA GÖKDAĞ, K . (2013). KİTAP TANITIM VE DEĞERLENDİRMESİ. MUKADDİME, 0 (7), 179-186. Retrieved from http://mukaddime.artuklu.edu.tr/issue/19670/210079
MLA GÖKDAĞ, K . "KİTAP TANITIM VE DEĞERLENDİRMESİ". MUKADDİME 0 (2013): 179-186 <http://mukaddime.artuklu.edu.tr/issue/19670/210079>
Chicago GÖKDAĞ, K . "KİTAP TANITIM VE DEĞERLENDİRMESİ". MUKADDİME 0 (2013): 179-186
RIS TY - JOUR T1 - KİTAP TANITIM VE DEĞERLENDİRMESİ AU - Kamuran GÖKDAĞ Y1 - 2013 PY - 2013 N1 - DO - T2 - MUKADDİME JF - Journal JO - JOR SP - 179 EP - 186 VL - 0 IS - 7 SN - 1309-6087-2459-0711 M3 - UR - Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 Mukaddime KİTAP TANITIM VE DEĞERLENDİRMESİ %A Kamuran GÖKDAĞ %T KİTAP TANITIM VE DEĞERLENDİRMESİ %D 2013 %J MUKADDİME %P 1309-6087-2459-0711 %V 0 %N 7 %R %U
ISNAD GÖKDAĞ, Kamuran . "KİTAP TANITIM VE DEĞERLENDİRMESİ". MUKADDİME 0 / 7 (July 2013): 179-186.
AMA GÖKDAĞ K . KİTAP TANITIM VE DEĞERLENDİRMESİ. Mukaddime Dergisi - Mardin Artuklu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2013; 0(7): 179-186.
Vancouver GÖKDAĞ K . KİTAP TANITIM VE DEĞERLENDİRMESİ. MUKADDİME. 2013; 0(7): 186-179.